Daniel wracał do domu przez ciągnące się w nieskończoność pola. Wieczór był chłodny i wilgotny. Niebo zdawało się przytłaczająco wręcz ciężkie od chmur, sine od nadchodzącego deszczu, zdawało się zwisać coraz niżej, jakby samo nie mogło już udźwignąć własnego balastu. Cisza panująca poza granicami miasta była niemal namacalna. Wypełniała powietrze jak mgła, wciskała się pod ubranie, osiadała na barkach i przylegała do człowieka niczym mokry całun. Wraz z upływem czasu zaczął dzięki tejże ciszy doceniać obrzeża Stellaire. Zgiełk miasta zaczął go przytłaczać, męczyć i denerwować. Być może się starzał, być może spychane gdzieś w głąb zmęczenie z Karymska w końcu go dogoniło. Przez lata Daniel nauczył się odnajdywać w ciszy ukojenie. Pozwalała mu uporządkować myśli, odgrodzić się od świata i choć na chwilę przestać słyszeć nieustanne wrzaski własnego umysłu. Tym razem jednak cisza zdawała się działać zupełnie na odwrót. Wypełniała niemal każdą szczelinę jego świadomości, zostawiając go sam na sam z tym, czego najbardziej chciał w tamtej chwili uniknąć. Im bardziej pustoszał krajobraz wokół niego, tym głośniejsze stawały się wspomnienia.
Myśli o Azelanie wracały nieustannie, natarczywe niczym pasożyty żerujące pod skórą. Początkowo próbował odwracać od nich uwagę. Skupiał wzrok na horyzoncie, liczył kroki, obserwował ciemniejące niebo. Szybko jednak zrozumiał, że to bezsensowne. Wspomnienia zdawały się posiadać własne życie, własną wolę i własny głód. Daniel miał wrażenie, że coś rozrasta się wewnątrz jego ciała, tuż pod mostkiem. Niewidzialna narośl pulsowała w rytm krwi, zapuszczając coraz głębsze korzenie pomiędzy narządy. Każde wspomnienie było kolejnym skurczem tej tkanki. Każde przywołanie twarzy Azelana przypominało wbicie palców w świeżą, otwierającą się wciąż na nowo ranę. Żołądek przewracał się boleśnie na drugą stronę, zupełnie jakby ktoś wsunął dłoń pomiędzy jego wnętrzności i próbował siłą wyrwać je z jego wnętrza. Krew zdawała się wrzeć w żyłach. Płynęła przez nie niczym rozgrzana ropa tłoczona przez chore ciało, a czaszka pulsowała pod naporem myśli tak intensywnie, że przez krótką chwilę naprawdę miał wrażenie, że kości zaczną pękać jedna po drugiej. Wystarczyłaby jedna rysa i wszystko wylałoby się na zewnątrz: wspomnienia, tęsknota, strach, żal, wszystkie niewypowiedziane słowa i wszystkie emocje, które przez lata w sobie gromadził. Czuł, jak coś rodzi się w jego wyobraźni, jak porusza się pod sklepieniem czaszki, rozpycha miękką tkankę mózgu i drapie od środka pazurami o kości, szukając wyjścia. Gdyby mógł rozbić sobie głowę, być może ujrzałby to stworzenie wypełzające na świat razem ze strzępami własnych wspomnień.
Na moment zamknął oczy. I natychmiast poczuł zapach Azelana.
Był to zapach ziemi nagrzanej słońcem, wysuszonych ziół i wiatru niosącego pył przez bezkresne stepy. Woń zdawała mu się tak wyraźna, że przez krótką chwilę Daniel zapomniał, gdzie się znajduje. Zatrzymał się na moment, a krajobraz wokół niego rozpadł się jak umykające rankiem senne wspomnienie. Zamiast pól zobaczył stepy. Zobaczył morze traw ciągnące się aż po sam horyzont. Zobaczył światło zachodzącego słońca rozlewające się po ziemi niczym płynne złoto. Świat wokół niego rozpłynął się, a jego myśli bezwiednie powróciły do pierwszych dni spędzonych na stepach. Do tamtego nieprawdopodobnego momentu, kiedy po raz pierwszy ujrzał krajobraz tak odmienny od wszystkiego, co znał wcześniej. Po długich tygodniach spędzonych w Karymsku, tamto miejsce wydawało się niemal święte. Karymsk w zestawieniu zdawał się mu wrzodem, wyniszczającym powoli wszystko, co piękne. Wszystko tam gniło. Domy gniły. Ulice gniły. Relacje między ludźmi gniły. Nawet czas wydawał się gnić, rozciągając się i rozpadając pod ciężarem kolejnych tragedii. Daniel pamiętał, jak wówczas pomyślał, że być może na tym przegniłym świecie istnieją jednak miejsca nieskażone rozkładem. Oazy ukryte pośród wszechobecnej choroby. Miejsca, gdzie człowiek może na chwilę zapomnieć o śmierci.
Azelan otworzył przed nim drzwi swojego domu. To wspomnienie nadal miało w sobie coś niezwykle ciepłego, choć z biegiem lat obrosło warstwami melancholii. Każdy dzień rozpoczynali osobno, każdy dźwigał własne ciężary i własne cierpienia, lecz wieczorem wracali pod ten sam dach. Wracali zmęczeni, brudni, wyczerpani walką o kolejny dzień życia, a mimo to świadomość obecności drugiego człowieka wystarczała, by noc wydawała się odrobinę mniej ciemna. Żyli w osobliwej rutynie. Wykonywali swoje obowiązki, wracali wieczorem zmęczeni do granic możliwości i siedzieli naprzeciwko siebie przy stole, dzieląc ciszę, dziwnie przy tym kojącą i swobodną. Dopiero po latach Daniel zrozumiał, że była to jedna z najbardziej intymnych relacji, jakie kiedykolwiek stworzył. Nie dlatego, że rozmawiali o swoich uczuciach. Wręcz przeciwnie. Oboje byli zbyt poranieni, by mówić o rzeczach naprawdę ważnych. Żyli obok siebie jak dwa umierające powoli organizmy. Każdego dnia podtrzymywali się nawzajem przy życiu. Karmili się nawzajem własną samotnością, odgryzali kawałki lęku, rozszarpywali zębami rozpacz, która bez drugiego człowieka mogłaby ich całkowicie pochłonąć. Byli jak dwa gnijące ciała wrzucone do tej samej mogiły - zbyt martwe, by naprawdę żyć, i zbyt żywe, by wreszcie umrzeć. Ich ciała nadal oddychały. Ich serca nadal pracowały. Jednak coś głęboko w środku zdążyło już umrzeć dawno temu. Każde z nich nosiło w sobie własną zgniliznę. Własne cmentarzysko wspomnień. Może właśnie dlatego byli sobie tak bliscy. Rozpoznawali w sobie nawzajem ten sam rodzaj rozkładu. Ich słabości mieszały się ze sobą jak płyny wypływające z otwierających się wciąż na nowo ran, a granica pomiędzy tym, co należało do jednego, a tym, co należało do drugiego, stawała się coraz mniej wyraźna z każdym kolejnym miesiącem.
Daniel nieustannie myślał również o chwilowej bliskości w wiejskiej chacie Azelana. O doborze eleganckich ubrań, o tym ulotnym momencie, który choćby i na chwilę przypomniał mu o czasie spędzonym w Karymsku. Tamta chwila. Tamto krótkie, przerażające odsłonięcie się przed drugim człowiekiem. Daniel nie potrafił przestać o nim myśleć. O momencie, w którym pękły wszystkie budowane przez lata mury. O chwili, kiedy zobaczył Azelana nie takim, jakim chciał go widzieć, lecz takim, jakim naprawdę był. I kiedy sam został zobaczony równie dokładnie. Dlatego następne dni pamiętał jedynie fragmentarycznie. Poranki nie różniły się od wieczorów. Godziny sklejały się ze sobą. Z Azelanem niemal nie rozmawiał. Oboje zachowywali się tak, jakby próbowali zakopać coś żywcem. Każde spojrzenie urywali zbyt szybko. Każde zdanie kończyli zbyt wcześnie. Oboje pragnęli zapomnieć o tej chwili czułości. O tej krótkiej sekundzie, podczas której pozwolili sobie przekroczyć pewną niewypowiedzianą granicę. Daniel funkcjonował w tym czasie jak żywy trup. W jego głowie nie była to metafora. Naprawdę czuł się martwy. Czasami patrzył na własne dłonie i wydawały mu się obce. Jak kończyny przyszyte do jego ciała przez nieuważnego chirurga. Wstawał, pracował, prowadził samochód, odpowiadał ludziom, jadł posiłki, ale wszystko odbywało się automatycznie, jakby jego organizm działał już bez udziału świadomości. Miał wrażenie, że jego dusza pozostała gdzieś daleko za nim, a przez świat porusza się jedynie puste ciało, w którym odruchy wciąż nie wiedzą, że właściciel dawno odszedł. I właśnie dlatego, kiedy po kilkunastu dniach podjechał samochodem pod bramę posesji Azelana, świadomość wróciła do niego z niemal brutalną, przytłaczającą siłą. Siedział nieruchomo za kierownicą i patrzył na znajomy dom, a serce zdawało się niemal wyskakiwać z jego klatki piersiowej.
Daniel czekał już od dobrych kilku minut, choć w jego odczuciu czas płynął tutaj inaczej. Wolniej. Gęściej. Jakby powietrze wokół posesji Azelana było cięższe od powietrza w pozostałej części miasta. Silnik pracował cicho pod maską, jednostajnym pomrukiem wypełniając pustkę samochodu, a on sam po raz kolejny przeciągnął spojrzeniem po odbiciu własnej sylwetki we wstecznym lusterku. Nie robił tego z próżności. A przynajmniej tak próbował sobie wmówić. Mimo wszystko poprawił mankiet koszuli, wygładził materiał kamizelki i odruchowo przesunął palcami po bordowym krawacie, upewniając się, że nadal leży dokładnie tak, jak powinien. Było w tym coś niezwykle absurdalnego. Daniel doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że jego rodzina zwróci uwagę na wszystko inne, zanim zwróci uwagę na krawat. Skupią się na sposobie, w jaki mówił. Na sposobie, w jaki patrzył. Na to, kogo przyprowadził ze sobą. A jednak właśnie ten przeklęty kawałek materiału zajmował jego myśli od samego rana. Pamiętał moment, w którym wyciągnął go z szafy. Pamiętał stertę ubrań walających się po łóżku i podłodze. Pamiętał własną frustrację, gdy przez dłuższą chwilę nie potrafił znaleźć odpowiedniego odcienia. W pewnym momencie niemal wyśmiał samego siebie. Czterdzieści minut spędzone na wyborze krawata było zachowaniem graniczącym z obłędem. Jeszcze bardziej absurdalne było jednak to, że przez cały ten czas doskonale wiedział, czego właściwie szuka. Szukał koloru możliwie najbardziej przypominającego ten, który kilka wieczorów wcześniej wybrał dla Azelana. Ta świadomość była irytująca. Niewygodna. Niepokojąca. Ostatecznie jednak wygrała z rozsądkiem. Daniel mógł oszukiwać wszystkich wokół, ale nie siebie. Chciał, żeby do siebie pasowali. Choćby wyłącznie wizualnie. Choćby wyłącznie przez jeden wieczór. Była to myśl tak infantylna, że prawdopodobnie wyśmiałby ją u kogokolwiek innego. W swoim przypadku wolał więc jej nie analizować.
Westchnął ciężko i ponownie zacisnął dłonie na kierownicy.
Dom Azelana wyglądał spokojnie. Niemal sennie. W oknach paliło się światło. Gdzieś za ścianami toczyło się zwyczajne życie, którego Daniel nigdy nie potrafił do końca zrozumieć. Czasami miał wrażenie, że dom Bashkina funkcjonuje według zupełnie innych praw niż reszta świata. Jakby stanowił niewielką enklawę rzeczy, które nie powinny istnieć dla ludzi takich jak oni. Śmiechu. Ciepła. Przywiązania. Dziecięcych rysunków przyczepionych do lodówki. Do połowy pełnych kubków pozostawionych na stole. Koców niedbale rzuconych na kanapę. Drobnych śladów codziennego życia. Daniel zawsze czuł się tam nieco obco. Przez większość życia nauczył się funkcjonować pośród ludzi, którzy coś przed sobą ukrywali. W domu Azelana natomiast wszystko wydawało się zbyt szczere. Zbyt żywe. Zbyt ludzkie. Zupełnie jak sam Azelan.
Dopiero kiedy drzwi domu otworzyły się i na schodach pojawiła się znajoma sylwetka, Daniel zdał sobie sprawę, że przez ostatnich kilka minut prawie nie oddychał. Jego wzrok natychmiast odnalazł Azelana.
Przyglądał mu się, gdy ten schodził po schodach i kierował się w stronę samochodu, a gdzieś głęboko w środku poczuł dziwne, niewygodne zadowolenie. Bo Azelan faktycznie wyglądał zaskakująco dobrze. Wystarczająco dobrze, że Daniel przez krótką chwilę zaczął podejrzewać, iż rzeczywiście udało mu się przespać więcej niż dwie godziny. Sama myśl wydawała mu się niemal cudem medycznym. Eleganckie ubranie nie ukrywało całkowicie zmęczenia wyrytego w jego twarzy przez lata pracy, ale sprawiało, że wyglądał mniej jak człowiek wyciągnięty siłą ze szpitala po trzydziestogodzinnym dyżurze, a bardziej jak ktoś zdolny towarzyszyć mu w normalnym życiu.
Azelan wsiadł do samochodu. Wraz z chłodnym podmuchem wieczornego powietrza do wnętrza auta wtargnęła jego obecność. Znajomy zapach. Znajome ruchy. Znajomy ciężar ciała opadającego na siedzenie obok. Daniel przez moment obserwował go z ukosa, nie kryjąc nawet lekkiego rozbawienia.
— No, Bashkin, w końcu jakoś wyglądasz. Wiedziałem, że nie możesz być aż tak tragicznym przypadkiem.
Słowa zabrzmiały lekko, niemal serdecznie, i dopiero kiedy opuściły jego usta, Daniel uświadomił sobie, że po raz pierwszy od miesięcy pochwała nie została natychmiast zatruta ironią. Po wypowiedzeniu tych słów Daniel nie odezwał się już przez dłuższą chwilę. Samochód łagodnie potoczył się przez ulicę, opuszczając znajomą okolicę domu Azelana, a szum silnika szybko wypełnił przestrzeń pomiędzy nimi, zajmując miejsce, które jeszcze kilka miesięcy temu niemal na pewno zostałoby natychmiast zapełnione kolejną kąśliwą uwagą, prowokacją albo bezsensowną kłótnią o coś tak absurdalnego, że po godzinie żaden z nich nie pamiętałby nawet, od czego się zaczęła.
Daniel obserwował drogę przed sobą, ale jego uwaga nieustannie rozszczepiała się na dziesiątki drobnych szczegółów. Widział odbicia świateł przesuwające się po szybie. Widział ciemniejące sylwetki budynków. Widział własne dłonie zaciśnięte na kierownicy tak mocno, że kostki niemal przebijały bladą skórę. A jednak przede wszystkim był świadomy obecności siedzącego obok człowieka. Daniel nienawidził tej świadomości. Nienawidził jej tym bardziej, im częściej przyłapywał się na tym, że zwraca uwagę na rzeczy, których wcześniej nigdy by nie zauważył. Jeszcze pół roku temu spojrzałby na Azelana i zobaczył przede wszystkim irytującego lekarza o niewyparzonej gębie, fatalnych nawykach i niepokojącej skłonności do pakowania się w sytuacje, które normalny człowiek omijałby szerokim łukiem. Teraz natomiast jego wzrok mimowolnie zatrzymywał się na detalach. Na śladach zmęczenia zalegających pod oczami. Na sposobie, w jaki światło ulicznych latarni osiadało na jego twarzy, wydobywając nierówności skóry i drobne zmarszczki wyryte przez lata stresu. Na tym, że pomimo eleganckiego stroju nadal wyglądał trochę tak, jakby jeszcze godzinę wcześniej siedział zgarbiony przy kuchennym stole nad stosem papierów, zapominając o jedzeniu i śnie. Daniel nie potrafił zdecydować, czy ten widok go uspokajał, czy jedynie bardziej drażnił. Było w tym coś boleśnie ludzkiego. Coś, co przypominało mu, że Azelan nie jest jedynie zbiorem cech charakteru, poglądów i irytujących zachowań. Był człowiekiem. Człowiekiem bardzo zmęczonym i tak odrażająco mu bliskim. Ta myśl budziła w Danielu niewygodny rodzaj współczucia. A współczucie było w jego głowie niezwykle niebezpieczne. Współczucie stanowiło pierwszy krok ku przywiązaniu, które trzy lata temu niemal go zgubiło.
Daniel mimowolnie, kątem oka spojrzał w stronę Azelana. Jego wzrok zatrzymał się na krawacie. Najpierw bez większego zainteresowania. Potem z rosnącym niedowierzaniem. A następnie z autentycznym przerażeniem. Przez ułamek sekundy był przekonany, że coś mu się przywidziało. Że światło latarni pada pod dziwnym kątem. Że zmęczony umysł płata mu figle. Jednak nie. Im dłużej patrzył, tym bardziej oczywista stawała się prawda. To nie był ten sam bordowy krawat, ba, to nawet nie była przyzwoita imitacja bordowego krawata. Wokół szyi Azelana znajdował się kawałek materiału brutalnie ozdobiony dziecięcymi rysunkami. Krzywe linie. Nierówne kształty. Kolorowe bazgroły wijące się wzdłuż całej jego długości. Mavka. Oczywiście, że to sprawka Mavki. Daniel poczuł, jak coś nieprzyjemnie drga mu pod lewą powieką. Nie była to złość. A przynajmniej jeszcze nie. Daniel jednocześnie chciał wyrzucić z siebie całą litanię komentarzy i nie mógł przestać patrzeć na ten przeklęty krawat. Było w nim coś nieznośnie szczerego, czego nie dało się podrobić. W końcu dorosły człowiek mógł skłamać. Mógł udawać, że są sobie bliżsi, niż w rzeczywistości byli. Z dzieckiem nie było tak łatwo. Każda nierówna kreska na materiale była dowodem istnienia relacji, której nie dało się ukryć i właśnie to tak bardzo drażniło i przerażało Daniela. Aż nazbyt dobrze znał swoją rodzinę, wiedział, jak działają, jak bardzo zwracają uwagę na szczegóły, i jak szybko połączą ze sobą kropki. A potem całe to idealnie stworzone kłamstwo zacznie sypać się na ich oczach. Daniel już słyszał w głowie ten nieznośny głos ciotek. Słyszał pytania o dzieci, o ich relację, o samego Azelana i łączące ich zawiłości.
Daniel poczuł, jak zaciska szczękę, niemal krusząc sobie przy tym zęby. Już otwierał usta, by powiedzieć coś kąśliwego. Coś o fatalnym guście, o braku instynktu samozachowawczego. Coś, co pozwoliłoby mu ukryć własne zdenerwowanie pod dobrze znaną warstwą irytacji. Jednak słowa nigdy nie padły. Daniel zamknął usta i raz jeszcze zacisnął szczękę. Skupił wzrok z powrotem na drodze. A potem uświadomił sobie coś jeszcze bardziej niepokojącego. Szczerze nie chciał kłócić się z Azelanem. A przynajmniej nie dzisiaj, nie z tego powodu.
Przez ostatnie tygodnie ich relacja zmieniła się w sposób, którego nadal nie potrafił nazwać. Nadal zdarzało im się sprzeczać. Nadal potrafili doprowadzić się nawzajem do szału. Jednak coś tymczasowo zniknęło. Ta pierwotna potrzeba rzucania się sobie do gardeł przy każdej okazji. To nieustanne warczenie dwóch wygłodniałych psów krążących wokół tej samej padliny. Daniel nie potrafił stwierdzić, czy była to zmiana na dłużej, czy jedynie chwilowe ocieplenie relacji wywołane nadchodzącą imprezą. Niezależnie od tego, co by to było, mężczyzna czuł, jak napiera to na niego od środka, jak wykręca żołądek i wywołuje kolejną falę irytacji. Falę, która tym razem nie była jednak wymierzona bezpośrednio w Azelana.
Westchnął ciężko. Naprawdę ciężko.
— Mam nadzieję, że masz przygotowaną bardzo dobrą historię na temat tego krawata i tego, jak absolutnie nie jest powiązany z twoimi dziećmi — powiedział w końcu, starając się zabrzmieć najbardziej surowo, jak tylko potrafił. — Pamiętaj, Bashkin. Przez ten jeden wieczór ani Spytko, ani Mavka nie istnieją.
Daniel poczuł, jak coś w jego wnętrzu zapada się powoli pod ciężarem tych słów. Dalsza droga minęła im w całkowitym milczeniu, oboje byli zbyt zmęczeni i zbyt zestresowani, żeby silić się na słowne potyczki i dalsze rozmowy. Daniel od kilkunastu minut usiłował przekonać samego siebie, że nie ma powodów do niepokoju. Była to przecież zwykła rodzinna uroczystość. Pięćdziesiąta rocznica małżeństwa jego dziadków. Spotkanie krewnych. Kilka godzin rozmów, jedzenia i niezręcznych pytań. Nic więcej. Im bardziej jednak próbował myśleć racjonalnie, tym wyraźniej czuł narastające pod żebrami napięcie.
Rodzina była dla niego zjawiskiem niezwykle osobliwym. Przez większość życia obserwował ludzkie organizmy od środka. Widział wnętrzności, kości, choroby i urazy. Rozumiał mechanizmy rządzące ciałem znacznie lepiej niż większość ludzi. Rodzina natomiast pozostawała dla niego strukturą o wiele bardziej tajemniczą. Przypominała ogromny organizm składający się z dziesiątek połączonych ze sobą komórek, które nieustannie wymieniały informacje. Jedno słowo wypowiedziane przez jednego członka rodziny potrafiło rozprzestrzenić się szybciej niż zakażenie. Jedno spojrzenie mogło zostać przeanalizowane przez kilkanaście osób. Jedna decyzja mogła stać się tematem rozmów na najbliższe lata. Daniel nie bał się chorób. Nie bał się śmierci. Nie bał się nawet samotności. Natomiast perspektywa kilku godzin spędzonych wśród krewnych zawsze budziła w nim rodzaj egzystencjalnego wyczerpania, którego nie potrafił logicznie uzasadnić. Szczególnie dziś. Szczególnie teraz, kiedy obok siedział Azelan. Ta świadomość nie dawała mu spokoju od samego rana. Co jakiś czas jego wzrok mimowolnie przesuwał się ku sylwetce siedzącej na miejscu pasażera. Potem natychmiast wracał na drogę, jakby sam siebie przyłapywał na czymś niewłaściwym. Problem polegał na tym, że Azelan należał do dwóch światów jednocześnie. Był częścią codzienności Daniela. Szpitala. Dyżurów. Karymska. Jednocześnie nie należał do świata rodzinnego. Nie należał do wspomnień z dzieciństwa, rodzinnych obiadów, świąt ani wszystkich tych historii powtarzanych przy stole od trzydziestu lat. Był czymś nowym. Czymś obcym. Wprowadzenie go do tej przestrzeni wydawało się Danielowi niemal naruszeniem naturalnego porządku rzeczy. Jakby nagle próbował połączyć dwie części swojego życia, które przez lata istniały osobno i nigdy nie powinny były się spotkać. Za każdym razem, gdy o tym myślał, miał wrażenie, że stoi na cienkim lodzie. Nie wiedział, co dokładnie mogłoby pójść źle. Wiedział jedynie, że coś pójdzie.
Dopiero gdy droga zaczęła zwężać się pomiędzy starymi drzewami, Daniel zauważył, że zbliżają się do celu. Niebo wisiało nisko nad ziemią. Ciężkie chmury przesuwały się leniwie nad polami, rzucając na krajobraz przygaszone, niemal martwe światło. W oddali pojawiła się wieża kościoła. Początkowo ledwie widoczna pomiędzy gałęziami, stopniowo rosła, aż zaczęła dominować nad okolicą. Daniel poczuł znajome ukłucie nostalgii. Miejsce wyglądało niemal dokładnie tak samo jak dwadzieścia lat wcześniej, kiedy był jedynie małym dzieckiem. Jakby czas nie miał tu pełnego dostępu. Jakby wszystko poruszało się wolniej niż gdziekolwiek indziej.
Kiedy samochód wreszcie wtoczył się na prowizoryczny parking będący w rzeczywistości jedynie fragmentem ubitego pola, Daniel wyłączył silnik i przez moment nie ruszał się z miejsca. Przed nimi rozciągał się widok, który zawsze wydawał mu się jednocześnie piękny i niepokojący. Drewniany kościół wyrastał pośród starych drzew niczym relikt pozostawiony przez dawno wymarły świat. Ciemne od wieku drewno niemal całkowicie straciło swój pierwotny kolor. Wokół kościoła rosły stare dęby, których gałęzie ciężko zwisały nad ziemią. Nieopodal ciągnął się niewielki cmentarz. Kamienne nagrobki pochylały się pod własnym ciężarem, porośnięte mchem i pęknięciami.
Daniel dostrzegł niewielką grupkę krewnych stojących przed wejściem. Kilka znajomych sylwetek natychmiast rozpoznał nawet z tej odległości. Jego ciotki wyglądały dokładnie tak, jak zawsze je pamiętał. Przez chwilę obserwował, jak znikają wewnątrz kościoła, po czym usłyszał obok siebie głos Azelana.
— Wyprawiacie uroczystość w kościele?
Daniel westchnął ciężko i oparł głowę o zagłówek fotela. Było coś rozbrajającego w tym pytaniu. Coś, co przypomniało mu, że dla Azelana wszystko to musi wyglądać niezwykle dziwnie.
— Nie — odpowiedział po chwili. — Po prostu odkąd pamiętam, przed każdą większą uroczystością odprawiana jest msza. Ślub, chrzciny, okrągłe urodziny. Tym razem za zdrowie babci i dziadka. I zanim zaczniesz zadawać kolejne pytania, nie, nie wierzę w żadnego boga. Nigdy nie wierzyłem. Ale niektóre rzeczy są ważniejsze od moich osobistych przekonań. Tak po prostu robi się to w mojej rodzinie. To tradycja.
Po tych słowach wyciągnął kluczyki ze stacyjki. Przez moment obracał je w dłoni, zbierając się do wyjścia. Czuł się trochę tak, jakby siedział jeszcze przez chwilę w ostatnim bezpiecznym miejscu, nim dobrowolnie wystawi ich obu na pożarcie. W końcu otworzył drzwi samochodu i chłodne powietrze natychmiast uderzyło go w twarz.
Zanim ruszyli, jego dłoń odruchowo odnalazła ramię Azelana. Według Daniela nie było w tym geście nic teatralnego ani przesadnie emocjonalnego. Uścisk był lekki, pozbawiony jakichkolwiek ukrywających się za nim uczuć. Owinął swoją dłoń wokół napiętego ze stresu ramienia Bashkina. Przez sekundę jego palce zacisnęły się minimalnie mocniej. Dworakowski chciał powiedzieć wiele rzeczy, ułożył je już wcześniej w głowie, ale ostatecznie tylko spojrzał na niego i rzucił cicho:
— Pamiętaj, że możemy wrócić w każdej chwili.
Nie było w tym obietnicy ani propozycji, raczej instynktowna próba zostawienia sobie otwartej furtki, która w rzeczywistości i tak już zaczynała się zamykać wraz z chwilą, w której wysiedli z samochodu.
Nie przeszli nawet połowy dystansu dzielącego ich od głównych drzwi kościoła, gdy Daniel poczuł charakterystyczny zapach konwalii. W tej samej chwili usłyszał znajomy głos. Babcia Kazimiera. Szła w ich stronę powolnym, dumnym krokiem, z radością powtarzając imię swojego najstarszego wnuka. Na jej pomarszczonej twarzy malował się szeroki uśmiech, ten sam, który pamiętał od lat, trochę zmęczony, ale wciąż ciepły. Jej siwe, lekko zakręcone włosy sięgały ramion. Nawet nie drgnęły w obliczu wiatru i Daniel mógł jedynie wyobrazić sobie, jak wiele lakieru obecnie się na nich znajdowało. Odkąd tylko pamiętał, babcia Kazimiera była elegancką kobietą noszącą się z klasą. Otulona czarnym futrem wydawała się przynajmniej dziesięć lat młodsza, niż w istocie była. Daniel uśmiechnął się na sam widok tego masywnego płaszcza, w który tak chętnie wtulał się jako dziecko.
Kiedy podeszła, przyciągnęła go do siebie bez wahania i ucałowała w oba policzki, pozostawiając na nich lekki ślad szminki.
— Jak ty wyrosłeś, kochanie — powiedziała, odsuwając się od niego trochę, żeby lepiej go zobaczyć. — Jeszcze niedawno kończyłeś studia… jak ten czas leci. Dziadek już czeka w środku i na pewno też bardzo ucieszy się, że przyjechałeś.
Daniel uśmiechnął się odruchowo, bo tak zawsze robiło się w takich momentach, ale w środku poczuł lekkie ukłucie. Babcia przeniosła wzrok na Azelana i uśmiechnęła się do niego równie ciepło.
— A to musi być twój partner. Tak miło mi cię w końcu poznać. Powinnam ci pogratulować, że udało ci się przemówić do mojego Danielka. Zawsze był taki wstydliwy.
Te słowa zawisły w powietrzu na dłużej, niż Daniel by tego chciał. Przez krótką chwilę stał nieruchomo, patrząc na babcię, a jego umysł gorączkowo próbował odnaleźć jakąkolwiek odpowiedź, jakiekolwiek słowa zdolne naprawić sytuację, zanim zdąży rozwinąć się w pełnowymiarową katastrofę. Problem polegał jednak na tym, że babcia Kazimiera nie wypowiedziała tych słów ze złośliwością. W jej głosie nie było prowokacji. Nie było dwuznaczności. Jej głos przepełniała jedynie szczera radość starszej kobiety, która właśnie uznała, że jeden z największych problemów jej ukochanego wnuka wreszcie został rozwiązany. Patrzyła na Azelana z taką samą czułością, z jaką od zawsze patrzyła na wszystkich innych. Na bezdomne koty, które dokarmiała zimą. Na dzieci sąsiadów, którymi tak chętnie się opiekowała. W jej oczach wszystko było już jasne, uporządkowane i logiczne. Daniel natomiast czuł się tak, jakby ktoś bez ostrzeżenia wyciągnął go na środek sceny i kazał improwizować przed tłumem ludzi, podczas gdy on sam nie znał nawet własnej roli.
Najgorsze było to, że doskonale rozumiał, skąd wzięło się to nieporozumienie. Przez lata skutecznie izolował swoje życie prywatne od rodziny. Pojawiał się na uroczystościach. Dzwonił od czasu do czasu. Przywoził prezenty na święta. Odpowiadał na pytania o pracę. Uśmiechał się wtedy, kiedy należało się uśmiechnąć. Wszystko inne pozostawało jednak szczelnie zamknięte. Nikt nie wiedział, z kim spędzał czas. Nikt nie wiedział, gdzie znikał po pracy. Nikt nie wiedział, co właściwie działo się w jego życiu pomiędzy kolejnymi rodzinnymi spotkaniami. A przede wszystkim nikt nie znał całej prawdy o Karymsku. Z perspektywy babci wyglądało to zapewne tak, jakby przez lata dryfował samotnie przez życie, a teraz nagle pojawił się u jego boku ktoś na tyle ważny, by przedstawić go reszcie rodziny. Dla niej ciąg przyczynowo-skutkowy był oczywisty. Tak oczywisty, że prawdopodobnie nawet przez sekundę nie przyszło jej do głowy, iż mogłaby się mylić.
Daniel poczuł, jak napięcie zaczyna powoli wspinać się po jego kręgosłupie. Kątem oka dostrzegł ruch po drugiej stronie placu. Jedna z ciotek właśnie wyszła z kościoła. Potem kolejna osoba odwróciła głowę w ich stronę. Następnie kuzynka, której imienia nie pamiętał od dobrych dziesięciu lat. Ludzie zaczynali ich zauważać. Daniel znał swoją rodzinę wystarczająco dobrze, by wiedzieć, że informacje krążą pomiędzy nimi szybciej, niż możnaby się tego spodziewać. Jedno zdanie wypowiedziane przez babcię mogło w ciągu najbliższych piętnastu minut obiec całą uroczystość. A im bardziej próbował sobie wyobrazić rozmowy, które mogły już właśnie się rozpoczynać, tym bardziej bolała go głowa.
Jednocześnie nie potrafił pozbyć się absurdalnego poczucia winy wobec Azelana. W końcu to on go tutaj przywiózł. To on uznał, że będzie to dobry pomysł. Teraz zaś obserwował, jak człowiek, który prawdopodobnie spodziewał się kilku niezręcznych rozmów i może odrobiny rodzinnego chaosu, zostaje bez żadnego ostrzeżenia wrzucony w sam środek wielopokoleniowej machiny funkcjonującej według zasad niezrozumiałych dla ludzi spoza rodziny Dworakowskich. Daniel znał te mechanizmy od dzieciństwa. Wiedział, że tutaj nie istniało coś takiego jak prywatność. Każdy szczegół był analizowany. Każda nowa osoba stawała się natychmiast przedmiotem zainteresowania. Każde niedopowiedzenie traktowano jak zagadkę wymagającą rozwiązania. Nic nie umykało ich uwadze. Nic nie pozostawało tajemnicą na długo.
Babcia Kazimiera zdawała się jednak całkowicie odporna na całe napięcie, które właśnie rozsadzało wnętrzności Daniela. Nadal uśmiechała się promiennie, trzymając jedną dłoń na jego ramieniu, drugą zaś lekko wyciągając w stronę Azelana. Futrzany płaszcz otulał ją ciasno. Daniel przypomniał sobie nagle własne dzieciństwo Przypomniał sobie zimowe popołudnia spędzane wtulonym w ten sam płaszcz. Zapach perfum osiadający na futrze. Miękkość materiału. Bezpieczeństwo, jakie dawała obecność babci. Przez moment poczuł się wręcz wzruszony. Może właśnie dlatego nie potrafił zdobyć się na sprostowanie swoich wcześniejszych, nieuważnie wypowiedzianych przez telefon słów. Widok jej radości sprawiał, że wszelkie wyjaśnienia wydawały się nagle okrutne. Sama świadomość tego, że wnuk ją okłamał, złamałaby jej serce.
Niestety babcia najwyraźniej nie zamierzała kończyć rozmowy. Wręcz przeciwnie. Im dłużej przyglądała się Azelanowi, tym bardziej rosło jej zadowolenie. Daniel rozpoznawał ten błysk w jej oczach aż za dobrze. Nie było już odwrotu. W jej głowie Azelan przestał być nieznajomym lekarzem. Stał się częścią rodziny. Stał się odpowiedzią na wszystkie osobiste pytania, które przez lata zadawała Danielowi przy świątecznym stole. Stał się rozwiązaniem problemu, którego istnienie dostrzegała wyłącznie ona.
Daniel zamknął oczy, myśląc, że być może jeszcze zdążą wrócić do samochodu. Że zdążą odjechać, nim upokorzą się jeszcze bardziej. Wiedział jednak, że nie było na to najmniejszej szansy. Westchnął ciężko.
— Babciu, wiem, że jesteś bardzo podekscytowana, ale pozwolisz, że dokończymy tę rozmowę później. — Spojrzał wymownie w stronę Azelana. — Na dworze jest strasznie zimno i nie chcielibyśmy się przeziębić, wejdziemy już do środka.
Dłoń Daniela zacisnęła się mocniej wokół ramienia Azelana, jakby niemo błagając go, żeby poszli już w stronę kościoła.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz