O tej porze komisariat należał prawie wyłącznie do niej. Godzina przed pierwszą zmianą była najlepszą częścią doby – korytarze relatywnie puste, telefony raczej milczące, światło jarzeniówek sączyło się wraz z jednostajnym brzęczeniem, jeszcze nieprzytłumionym gwarem kilkudziesięciu spraw biegnących i domagających się uwagi naraz. Wydział kryminalny o świcie przypominał coś wyjętego z normalnego czasu i przestrzeni, przestrzeń liminalną, która w jednych wywoływała niewyjaśnony niepokój, w Andrei zaś przeciwnie – poczucie, że wszystko jest ułożone, spokojne, że można pochylić się nad aktami sprawy. Ten ciasny open space z biurkami dostawianymi latami wedle potrzeby, nie zaś planu, tak że żadne nie pasowało do sąsiedniego, był jej znany równie dobrze, co własny dom i widniejące na ścianach ślady po dzieciakach zagospodarowujących przestrzeń, która w końcu należała tylko do nich. Te komisariatowe fotele, powycierane na podłokietnikach do gołej pianki, kupione w poprzedniej epoce, a na parapecie paproć, którą ktoś uparcie przelewał, aż pożółkła z nadmiaru troski. Na ścianie oprawione zdjęcie z czyjegoś odejścia na emeryturę, wyblakłe tak, że twarze przypominały niedoprane plamy po kawie. Andrea lubiła to miejsce dokładnie za tę zużytą brzydotę, za iście muzealne elementy mieszające się z nowoczesnością i z tym, co dział administracyjny uważał za niezbędne ku zwiększeniu produktywności.
Andrea siedziała za swoim biurkiem, z przyzwyczajenia bębniąc palcami po blacie, gdy jej wzrok wbijał się w tablicę korkową i przypięte do niej kartki, zdjęcia, pinezki. Czuła, jak jej myśli zataczają kręgi wśród potwierdzonych faktów, prawdopodobnych domysłów i odrzuconych hipotez.
— Dlaczego zniknąłeś? — spytała w przestrzeń, patrząc w oczy mężczyźnie ze zdjęcia.
Ekspres na końcu korytarza chrząknął, prychnął i zaterkotał, oznajmiając, że oto udało mu się uporać z kolejnym kubkiem czarnego jak sama śmierć roztworu zawierającego niebezpieczną dla zdrowia dawkę kofeiny, który na posterunku uchodził za jedyną dostępną tutaj kawę. Andrea wstała, wyminęła rozłożonego na swym legowisku Szarika, uśmiechnęła się widząc, że przybrał jedną ze swych ulubionych pozycji – większość psa leżała wygodnie na miękkim, łeb zaś zwieszał się pod nienaturalnym kątem, opierał o najtwardszą część podłogi.
— Gdyby człowiek tak spał, żaden chiropraktor by mu nie pomógł — mruknęła Andrea. Szarik tylko prychnął przez sen.
Wybiła ósma, telefon służbowy zabrzęczał krótko, pies drgnął na posłaniu, otworzył oczy. Andrea wróciła do biurka, postawiła kubek, usiadła z powrotem i spojrzała na wyświetlacz.
— O, no proszę.
Dzień dobry. Chyba znalazłam coś, co warto dogłębniej zbadać. Przesyłam zdjęcia.
Z wiadomością przyszły pliki, sprasowane by zmieściły się w limicie MMSów, lecz istotne elementy zostały na nich zaznaczone na tyle wyraźnie, by Andrea miała pewność, że pani Wells nie kontaktuje się z nią z nudów czy fascynacji Szarikiem (tego drugiego Andrea nie miałaby jej jednak za złe). Fotografie z jakiegoś wernisażu – tłum eleganckich ludzi, kieliszki, ściany pełne obrazów i ten szczególny gatunek uśmiechów przybieranych przez ludzi, gdy wiedzą, że pojawią się potem na zdjęciu. Andrea czuła się przy takich okazjach nieswojo – stroje, które krępowały ruchy, uśmiechy, które niewiele znaczyły, spojrzenia, które wyłącznie oceniały. Te prowadzone półgłosem rozmowy, słowa mające drugie dno, rozmijające się z czynami. Twarzy było na zdjęciach tyle, że przypominały raczej teksturę w starej grze, oko gubiło pojedynczego człowieka, przesuwało się gładko z miejsca na miejsce, nie rejestrując niczego.
Pani Wells wiedziała, czego szukać, i to dla Andrei zaznaczyła.
Na przybliżonym kadrze stał mężczyzna z kieliszkiem szampana w dłoni. Zaraz obok stał drugi mężczyzna, równie szeroko uśmiechnięty, łudząco podobny do twarzy z ogłoszenia, w którą tyle czasu wpatrywała się Andrea. Syn pani Graves. Zaginiony, przez policję zapomniany, nagle odnaleziony dzięki jednej, przypadkowo zrobionej fotografii. Obaj mężczyźni stali blisko siebie, biodro w biodro, ręka zarzucona na ramiona mogła znaczyć wszystko i nic – od podlanej alkoholem, kumpelskiej wylewności, aż do czegoś głębszego, czym nie zawsze można chcieć się afiszować.
Andrea odchyliła się na fotelu, ten zaskrzypiał cicho. Same zdjęcia nie dowodziły jeszcze niczego konkretnego – ot, dwóch znajomych ze środowiska na wernisażu – jednak policjantka czuła, że pani Wells nie wysłałaby jej tego z błahego powodu. Znów spojrzała na lekko spikselowane zdjęcie, zmrużyła oczy. W aktach sprawy nie było nikogo bardzo bliskiego – była rodzina, to oczywiste, lecz poza tym przesłuchiwano głównie znajomych, większość przyznawała się do koleżeńskiej, luźnej relacji, wyrosłej na gruncie zawodowym. Czy ta relacja też była luźna i wyłącznie zawodowa?
Coś w Andrei drgnęło – nie na widok zdjęcia, tylko na widok twarzy tego drugiego mężczyzny. Gdzieś jej się przewinęła. Tylko gdzie? Otworzyła ponownie akta sprawy.
Nazwisko chodziło za nią od galerii – świtało od chwili, gdy pani Wells wymówiła je nad obrazem z fiołkami, tylko że wtedy było drobnym szczegółem, elementem listy pisanej po przecinku. Teraz, z twarzą ze zdjęcia przed oczami, wróciło samo, kiedy umysł w końcu znalazł odpowiednie powiązanie.
Akta pierwotnego zaginięcia zajmowały opasły segregator, z grzbietem napęczniałym i przetartym od pracy. Andrea rozłożyła go na biurku i przewertowała listę osób przesłuchanych na samym początku, kiedy funkcjonariusze wciąż wierzyli, że mężczyznę uda się odnaleźć. Papier zdążył już zmięknąć na rogach od kartkowania, tu i ówdzie ktoś odręcznie dopisał na marginesie datę albo znak zapytania, lecz przez dwa lata nie doczekał się odpowiedzi. Znajomi, sąsiedzi, koledzy po fachu, całe środowisko, przez które przeszli funkcjonariusze, zdzierając zelówki.
Andrea westchnęła, znów widząc gasnące śledztwo. Pierwsze raporty gęste, drobiazgowe, pełne zapału – przesłuchania rozpisane co do minuty, notatki z obchodów, wykazy połączeń. Im dalej, tym rzadziej, krócej, oszczędniej. Daty coraz bardziej oddalone. Adnotacje coraz bardziej lakoniczne, aż w końcu wtapiające się w suchy, urzędowy język, opisujący porażkę tak, by nie bolała, żeby lepiej wyglądała w aktach. Gdzieś w połowie segregatora ktoś odnotował, że matka dzwoniła po raz kolejny, pytając o postępy. Nikt nie zapisał, co jej odpowiedziano.
Był tam, Casper Colten, nisko na długiej liście, ledwie jedna linijka, jedno krótkie zeznanie. Dalszy znajomy, widywali się na wernisażach, nic poza tym. Nic nie wie, niczego nie zauważył. Przesłuchany, odhaczony, zapomniany, jak trzydziestu innych, których nikt wtedy nie miał powodu cisnąć.
Zeznanie i fotografia. Andrea zmrużyła oczy.
To jeszcze nie do końca się kłóciło – wernisaż, szampan, wieczór, ludzie obejmują na takich imprezach osoby, których nazwiska nazajutrz nie pamiętają. Lecz ten zawodowy nawyk, by słuchać własnej intuicji, podpowiadał właśnie, że oto objawił się ten tkwiący w szczegółach diabeł, ukryty przełącznik, który mógł być pierwszym krokiem by odwrócić bieg wypadków.
Casper Colten. Dlaczego mógłby umniejszyć tę znajomość?
Powodów mogło być wiele – od tych wprost kryminalnych, w których Colten był marionetkarzem pociągającym za wszystkie sznurki, przez takie, gdy był tylko pomocnikiem, te, gdy okazywał się zawistnikiem, niechętnym udzielenia pomocy, choć nic go to nie kosztowało, aż po przypadek, gdy relacja zabarwiona była emocjami tak ciężkimi, że słowa zaciskały się w gardle, nie chciały przez nie przejść. Pierwsze przypadki właściwe były rzecz jasna filmom – plot twist, w którym jeden ze świadków, którego nikt o nic by nie podejrzewał okazywał się dyrygentem całej intrygi można było rozgrywać za każdym razem na nowo i nie raz wywoływał to tak pożądane „Och!” wśród fanów. Andrea przesłuchała już jednak dość ludzi kłamiących w sprawach zaginięć, by wiedzieć, że kłamstwo świadka jest znacznie częściej raną niż zbrodnią.
Przy nazwisku Coltena pojawił się czerwony znak zapytania, krótka notatka, by przesłuchać go ponownie. Nie „podejrzany”, lecz „świadek”, możliwe że ostatnia bliższa osoba, która widziała zaginionego żywego, nim ten rozpłynął się w powietrzu.
Andrea została ze zdjęciem i ze znakiem zapytania. Szarik uniósł na wpół przezroczysty łeb, spojrzał pytająco, jakby wyczuł, że coś się zmieniło. Policjantka wyciągnęła rękę, podrapała go za uchem, a dłoń zagłębiła się w chłodnej i miękkiej sierści.
— Zbieraj się — mruknęła do niego. — Pojedziemy zobaczyć to na własne oczy.
Galeria o tej porze była pusta. Poprzednią wystawę już zdjęto, a gołe ściany szykowały się na przyjęcie nowych prac. Pani Wells czekała na nią niemal w drzwiach.
— Powinnam była od razu napisać coś więcej, ale nie chciałam zabrzmieć tak, jakbym oskarżała człowieka bez powodu, nie to jest moją intencją — zaczęła, prowadząc Andreę w stronę zaplecza. — Ten mężczyzna ze zdjęcia to Casper. Casper Colten. To jego wystawę właśnie zdejmujemy. Znam go od lat – to doprawdy dobry malarz, wiele miejsc z chęcią wystawiłoby jego prace.
Andrea szła obok w milczeniu, pozwalając kobiecie mówić, dodać nazwisku treści, której nie było w przejrzanych właśnie aktach. Szarik dreptał przy niej, odłączył się jednak na moment, by swym psim, gospodarkim nosem skontrolować mijane pomieszczenia.
— Wczoraj tu był, odbierał jeden ze swoich obrazów — ciągnęła pani Wells. — Wtedy też przyszła tutaj pani Graves – pożyczyłam jej parasolkę, tamtego dnia, kiedy rozklejała ogłoszenia
— Tak, pamiętam — Andrea skinęła głową.
— Przyniosła nam ciasto. — Zatrzymała się przy drzwiach zaplecza, z dłonią na klamce, przeniosła wzrok na Andreę. — Kiedy tylko ci dwoje się zobaczyli, coś się stało. Casper pobladł, ona też wydawała się spłoszona… To nie była reakcja dwóch nieznajomych osób na siebie, tam było coś więcej, ale nie byłam w stanie stwierdzić, o co mogło chodzić. Zrobiło się niezręcznie, bardzo szybko się rozeszliśmy.
— To pani nie dało spokoju — powiedziała Andrea.
— Nie potrafiłam znaleźć dla tego wytłumaczenia. — Pani Wells pchnęła drzwi. — Dwoje ludzi, których nic ze sobą nie powinno łączyć, a reagują na siebie tak, jakby… — Westchnęła, urwała. — Nie mogłam w nocy spać, więc odszukałam stare zdjęcia z wernisażu, na którym poznałam Caspera. Robiłam wtedy fotografie wszystkim gościom, to było na potrzeby artykułu. Pomyślałam, że coś w tym musi być, musi dać się to jakoś powiązać.
Pomieszczenie nie było wielkie, w całości zdominowane przez biurko i duży, kalibrowany monitor, jakiego używa się do obróbki zdjęć – profesjonalny sprzęt, bliźniak tego, co stało w laboratoriach technicznych wydziału kryminalnego.
— Na telefonie tego dobrze nie widać — powiedziała pani Wells, siadając i budząc ekran dotknięciem. — Pomyślałam, że lepiej, żeby zobaczyła to pani tak, jak ja to widziałam wczoraj w nocy. Proszę spocząć.
Andrea przysiadła na przysuniętym, drugim krześle, a w tym czasie fotografia wypełniła monitor i policjantka od razu zrozumiała różnicę. To, co na jej komórce było plamą w tłumie, drobną twarzą utopioną w szumie kolorowych ubrań i kieliszków, tutaj zyskało właściwą ostrość i skalę. Pani Wells przybliżyła kadr, aż dwaj mężczyźni wypełnili ekran, i szum wernisażu odpłynął gdzieś na brzegi obrazu, zostawiając w centrum tylko ich dwóch.
Casper trzymał kieliszek szampana w jednej dłoni. Drugą, tą, którą obejmował chłopaka za szyję, zaciskał na jego ramieniu w sposób, którego na małej odbitce nie dawało się odczytać, a który tu, w powiększeniu, mówił sam za siebie. To nie był gest, jakim obejmuje się kolegę do zdjęcia. Palce wtapiały się w materiał koszuli tego drugiego, a między ich twarzami było zdradziecko mało dystansu. Obaj patrzyli w obiektyw, obaj się uśmiechali, lecz ciała mówiły co innego. Ktoś, kto się aktywnie tego nie uczył, nie jest w stanie opanować wszystkich sygnałów wysyłanych przez ciało.
— Może pani cofnąć do poprzedniego? — spytała.
Pani Wells posłusznie przewinęła. Wcześniejszy kadr, ten sam wieczór, ci sami dwaj – tym razem stali nieco dalej od siebie, ale chłopak był przechylony w stronę Caspera całym ciałem, jak roślina ku światłu. A potem były kolejne zdjecia, dalsze daty, inne miejsca, galerie, wernisaże. Casper był, lecz samotny, dłoń ściskała kieliszek, talerzyk z przekąskami, wzrok obracał się gdzieś w tłum, jakby czegoś w nim bezskutecznie szukając.
Andrea wyprostowała się.
— Dobra robota, że pani to odszukała, naprawdę — powiedziała szczerze, zamilkła, przez pewien czas ważyła słowa, nim odezwała się ostrożnie. — Chciałabym, żebyśmy się od razu dobrze zrozumiały – to, że dwóch ludzi stoi blisko siebie na zdjęciu, i to, że jednemu z nich ciężko na czyjś widok, samo w sobie nie znaczy, że ma coś na sumieniu. Ludzie mają w sobie wiele emocji i przemyśleń, czasem też procesują je w nieoczywisty sposób. Gdybym zamykała każdego, komu drży twarz na wspomnienie kogoś, kogo stracił, nie starczyłoby cel.
Pani Wells skinęła głową.
— Tak, rozumiem. Jak już mówiłam, nie chciałam, by to wszystko zabrzmiało jak oskarżenie, jestem też daleka od wyciągania daleko idących, pochopnych wniosków. Szczególnie, że Casper nie jest dla mnie kimś obcym — zamilkła na moment. — Po prostu... nie umiem tego lepiej nazwać niż tak, że coś tu jest nie tak.
W tym momencie Andrea powinna na dobrą sprawę zakończyć konwersację, wyznaczyć cywilowi granicę, której jego pomoc definitywnie nie powinna była przekraczać. Nietrudno było cywilowi, zachęconemu pochwałami i poczuciem, że do czegoś się przydaje, stać się nadgorliwym, wykazywać zbyt dużo inicjatywy w śledztwie, próbować zmienić rzeczywistość w serial. Rzeczywistość nie była jednak serialem, a niewykwalifikowana osoba, choćby miała najlepsze intencje, potrafiła przynieść więcej szkody niż pożytku. Jednak Andrea, prócz protokołu, miała jeszcze intuicję, miała też Szarika, ten zaś popatrywał właśnie na nią swym rozumnym spojrzeniem, zdawał się niemalże czytać w myślach.
— Pani Wells — odezwała się policjantka. — Chciałabym panią o coś prosić. I uprzedzam od razu, że nie jest to prośba, z jaką zwykle zwracamy się do cywila.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz